Reszel

Reszel - miasteczko na Warmii

Przysłowia ludowe: Przed świętym Janem najdłuższy dzień panem.

Reszel - Informacje i wydarzenia

Przyznając się do polskości. Szkoły polskie na Warmii i Mazurach(1929 – 1939)

Od 5 do 12 grudnia 2016 r. prezentujemy w Gimnazjum nr 1 w Reszlu wystawę: „Przyznając się do polskości. Szkoły polskie na Warmii i Mazurach(1929 – 1939)”. Została ona przygotowana przez Dom „Gazety Olsztyńskiej” Oddział Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie przy wsparciu Kuratorium Oświaty w Olsztynie, Muzeum Historii Polski w ramach programu „Patriotyzm Jutra 2014”, Starostwa Powiatowego w Olsztynie. Wystawa ma na celu ukazanie roli szkół w kształtowaniu oraz podtrzymywaniu polskiej tożsamości i świadomości narodowej.

W dokumentacji wystawy czytamy: „U schyłku 1928 roku rząd pruski przyjął „Ordynację dotyczącą uregulowania szkolnictwa dla mniejszości polskiej”, która zezwalała na zakładanie i prowadzenie prywatnych szkół z polskim językiem wykładowym. Na jej mocy w latach 1929–1939 powstało szesnaście szkół – piętnaście na Warmii i jedna na Mazurach. Były to małe placówki o niewielkiej liczbie uczniów, zatrudniające po jednym nauczycielu. Ogółem nauczaniem w języku polskim objętych było około 600 dzieci w wieku od 6 do 14 lat. Pochodziły one z trzydziestu czterech wsi i dwóch miast warmińskich – Barczewa i Olsztyna. Do szkół tych uczęszczały głównie dzieci z rodzin rolników oraz robotników leśnych, rolnych i przemysłowych a w Olsztynie również z rodzin inteligenckich związanych z ruchem polskim. Liczba uczniów w szkołach często ulegała zmianom. Powodem tego były głównie naciski władz niemieckich: rodziców posyłających dzieci do polskiej szkoły m.in. zwalniano z pracy, pozbawiano zasiłków dla rodzin wielodzietnych, wykluczano z korzystania z pomocy zimowej. Zarówno władze, jak i nacjonalistyczne organizacje niemieckie robiły wszystko, aby doprowadzić do likwidacji polskich placówek. Poważnym problemem szkół polskich był również brak miejscowej kadry pedagogicznej. Istniała konieczność sprowadzania nauczycieli z Polski, na co potrzebne było specjalne zezwolenie władz, które w każdej chwili mogły je cofnąć i pozbawić nauczyciela prawa pobytu na obszarze Prus Wschodnich. W ciągu dziesięciu lat istnienia szkół przewinęło się przez nie aż trzydziestu dziewięciu pedagogów.

Nauczycielom stawiano wysokie wymagania zawodowe i moralne. Musieli odznaczać się samodzielnością w pracy, zdolnościami organizatorskimi i umiejętnością nawiązywania kontaktów społecznych. W szkołach polskich obowiązywał niemiecki program nauczania o ograniczonym zakresie wiedzy dotyczącej geografii i historii Polski. Znaczną trudnością w pracy dydaktycznej był brak podręczników, a ich sprowadzeniu z Polski władze pruskie kategorycznie się sprzeciwiały. W pracy wychowawczej nauczycielom pomagały, rekrutujące się spośród polskiej ludności rodzimej, przedszkolanki. Przedszkola, zwane ochronkami, powstały w niemal wszystkich miejscowościach, w których polskie szkoły były planowane, albo już funkcjonowały. Przedszkolanki przyczyniły się między innymi do powstania na Warmii polskiego harcerstwa, które cieszyło się dużym zainteresowaniem dzieci i młodzieży.

Szkoły polskie oddziaływały również na dorosłych. We wsiach, w których funkcjonowały, zazwyczaj powstawały także biblioteki, świetlice, zespoły artystyczne. Urządzano prelekcje o tematyce wychowawczej, spotkania, zabawy, rozgrywki sportowe, festyny, wieczornice związane z rocznicami historycznymi i narodowymi Polski. Wspólnie słuchano polskiego radia, oglądano filmy oświatowe, czytano polskie książki i prasę.

We wrześniu 1939 roku szkoły polskie zostały zlikwidowane, a ich uczniowie trafili do szkół niemieckich. Nauczyciele zostali aresztowani i osadzeni w więzieniach, bądź obozach koncentracyjnych. Pomimo krótkiego czasu funkcjonowania szkoły polskie odegrały ważną rolę w kształtowaniu, jak również podtrzymywaniu polskiej tożsamości oraz świadomości narodowej Warmiaków i Mazurów”.

Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do szkoły w celu obejrzenia wystawy.

REKLAMA

opublikowano: 2016-12-07, © Agnieszka Żyła,

2565

ostatnie artykuły z tego działu:

REKLAMA

fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła
fot. Agnieszka Żyła